W nowoczesnych zakładach olej palmowy pozyskuje się przez szybki przerób świeżych owoców olejowca: zbiór i dostawę w ciągu 24 godzin, sterylizację, omłot, trawienie parą, mechaniczne tłoczenie ślimakowe, a następnie klarowanie, suszenie i filtrację wibracyjną. Surowy olej CPO jest dalej poddawany rafinacji z odśluzowywaniem i odbarwianiem, po czym następuje frakcjonowanie na oleinę, stearynę i PFAD. Całość uzupełniają pomiary przepływów i automatyka o poziomie bezpieczeństwa SIL 2 lub SIL 3 oraz standardy RSPO ograniczające wylesianie i pestycydy [1][2][3][4][7].
Czym jest olej palmowy i skąd się go pozyskuje?
Olej palmowy wytwarza się z miąższu owoców olejowca gwinejskiego Elaeis guineensis, natomiast z jąder tych owoców pozyskuje się olej palmowy jądrowy CPKO. Surowy olej z miąższu to CPO o barwie pomarańczowej, po rafinacji powstaje RBD PO który jest jasny i bez zapachu [1][2][5].
Kluczowe jest przetworzenie świeżych owoców jak najszybciej po zbiorze, przyjęty horyzont to 24 godziny, co zapobiega fermentacji i stratom jakościowym materiału olejodajnego [1][4][5].
Jak wygląda łańcuch od plantacji do tłoczni?
Owocostany palmowe zbiera się co 10 do 14 dni i transportuje do przetwórni, aby zachować świeżość surowca i wysoką wydajność ekstrakcji. Pojedyncza kiść może osiągać masę do 30 kilogramów, a cykl produkcyjny plantacji trwa około 25 lat, z maksimum plonowania od mniej więcej siódmego roku uprawy [4][5].
Wysoka wydajność palmy olejowej przekłada się na relatywnie niskie koszty produkcji przy dużych wolumenach, co wpływa na dominującą pozycję tego surowca w globalnym bilansie tłuszczów roślinnych [5].
Jak przebiega obróbka świeżych owoców w nowoczesnym zakładzie?
Po przyjęciu surowca następuje ważenie i wstępna kontrola dostawy, po czym owoce kieruje się do sterylizacji z użyciem wysokiej temperatury i pary wodnej. Sterylizacja dezaktywuje enzymy, ułatwia odłączenie owoców od szypuł oraz ogranicza powstawanie wolnych kwasów tłuszczowych [1][4].
Kolejny krok to omłot, czyli mechaniczne oddzielenie owoców od gron, co przygotowuje materiał do właściwego rozdrabniania i podgrzewania [1][4].
W etapie trawienia rozdrobnione owoce ogrzewa się parą w cylindrycznym zbiorniku wyposażonym w wał i łopatki mieszające. Trawienie rozrywa struktury komórkowe i ułatwia uwalnianie oleju z miąższu, co podnosi skuteczność dalszego tłoczenia [1][2][4].
Na czym polega tłoczenie i wstępne oczyszczanie?
Rozgrzany wsad kierowany jest na prasę, gdzie następuje mechaniczne tłoczenie ślimakowe. Prasowanie daje mieszaninę oleju, wody i drobnych cząstek stałych pochodzących z miąższu [1][4].
Wstępne oczyszczanie obejmuje klarowanie i separację fazową, po czym prowadzi się suszenie oraz filtrację wibracyjną, aby uzyskać stabilny jakościowo surowy olej palmowy CPO spełniający wymagania dalszego przerobu [1][4].
Co dzieje się podczas rafinacji surowego oleju?
Rafinacja usuwa zanieczyszczenia polarnych frakcji, barwniki i związki zapachowe, dzięki czemu powstaje czysty produkt handlowy. W pierwszym kroku stosuje się odśluzowywanie, zwykle przy użyciu kwasu fosforowego, które redukuje fosfolipidy i metale śladowe [1][2].
Następnie prowadzi się suszenie w celu obniżenia zawartości wilgoci, odbarwianie na ziemi bielącej dla redukcji barwników, a także filtrację w celu usunięcia nośników i resztkowych cząstek. Końcowym etapem jest odgazowywanie dla poprawy stabilności oksydacyjnej. Tak uzyskuje się RBD PO czyli olej rafinowany, wybielony i odgazowany [1][2].
Jak przebiega frakcjonowanie i jakie są produkty końcowe?
Po rafinacji wielu producentów stosuje frakcjonowanie przez kontrolowane chłodzenie i rozdział krystalicznych frakcji, co pozwala wydzielić płynną oleinę oraz stałą stearynę. Dodatkowym strumieniem jest PFAD, czyli destylaty kwasów tłuszczowych z procesu, które stanowią produkt uboczny o określonych zastosowaniach przemysłowych [1][2][4].
Równolegle z jąder owoców po ich łuskaniu i kruszeniu pozyskuje się CPKO, a pozostałość stała tworzy komponent paszowy znany jako PKE. Rafinacja CPKO prowadzi do RBD PKO zgodnie z analogicznymi zasadami oczyszczania [2].
Jak automatyzuje się i nadzoruje proces w nowoczesnych zakładach?
Nowoczesne wytwórnie integrują pomiary przepływów pary, wody i oleju w celu stabilizacji bilansu cieplnego, poprawy wydajności i kontroli bezpieczeństwa procesowego. Stosowane są urządzenia i systemy spełniające poziomy integralności bezpieczeństwa SIL 2 lub SIL 3, co wspiera bezpieczną i powtarzalną pracę instalacji [3][7].
Precyzyjny pomiar i sterowanie przekładają się na niższe zużycie energii, mniejsze straty surowca oraz lepszą jakość frakcji końcowych, co jest kluczowe przy dużej skali produkcji i rygorystycznych wymaganiach jakościowych [3].
Dlaczego zrównoważona produkcja i certyfikacja RSPO ma znaczenie?
Standard RSPO promuje produkcję zgodną z kryteriami ograniczającymi wylesianie, ochronę różnorodności biologicznej oraz racjonalne stosowanie pestycydów. Wdrażanie tych praktyk zmniejsza presję na ekosystemy i poprawia przejrzystość łańcucha dostaw [4].
Kontekstem dla tych wymogów są udokumentowane negatywne skutki niekontrolowanej ekspansji upraw, w tym degradacja siedlisk i problemy społeczne. Stąd nacisk na certyfikację, identyfikowalność oraz audyty zgodności w całym łańcuchu wartości [4][6].
Ile oleju palmowego produkuje się na świecie i gdzie?
Globalna produkcja oleju palmowego sięga około 75 milionów ton rocznie, co oznacza wzrost blisko czterokrotny w perspektywie dwóch dekad. Najwięksi producenci to Indonezja oraz Malezja, które razem odpowiadają za zdecydowaną większość światowych wolumenów [8].
Skala ta jest efektem wysokiej wydajności upraw i korzystnej ekonomiki produkcji na plantacjach o wieloletnim cyklu użytkowania, co dodatkowo wzmacnia rolę standaryzacji procesów i praktyk zrównoważonych [5][8].
Podsumowanie kluczowych etapów procesu
Nowoczesne zakłady pozyskują olej palmowy poprzez przetworzenie świeżych owoców w ciągu 24 godzin, z sekwencją sterylizacji, omłotu, trawienia, tłoczenia ślimakowego, klarowania, suszenia i filtracji wibracyjnej. Surowy CPO przechodzi rafinację z odśluzowywaniem, odbarwianiem, filtrowaniem i odgazowywaniem, po czym następuje frakcjonowanie na oleinę, stearynę i PFAD. Kontrola procesu opiera się na pomiarach przepływów z wymaganiami SIL 2 lub SIL 3, a ramy środowiskowe wyznacza certyfikacja RSPO [1][2][3][4][7].
Źródła:
- [1] https://pl.oil-pressers.com/news/palm-oil-production-line-77448633.html
- [2] https://pl.oil-pressers.com/news/palm-oil-production-process-69497142.html
- [3] https://www.krohne.com/pl-pl/przemysl/przemysl-spozywczy/produkcja-oleju-palmowego-przemysle-spozywczym
- [4] http://rspo.pl/powstaje-olej-palmowy/
- [5] https://pkegliwice.pl/wp-content/uploads/2022/03/PKE-raport-olej-palmowy-last-przekierowania.pdf
- [6] https://www.wprost.pl/swiat/10101551/tragiczne-skutki-dla-natury-i-czlowieka-tak-wyglada-produkcja-oleju-palmowego.html
- [7] https://www.youtube.com/watch?v=JuXA8p8iKiw
- [8] https://globalna.ceo.org.pl/material/olej-palmowy/
FitFlexFocus.pl to przestrzeń, gdzie precyzja w dążeniu do zdrowia spotyka się z praktyczną wiedzą i autentyczną pasją. Jako wiodący portal o tematyce fitness, wellness i zdrowego stylu życia, dostarczamy sprawdzone rozwiązania i inspirujące treści, które pomagają naszym czytelnikom osiągać cele zdrowotne. Łączymy ekspercką wiedzę z przystępną formą, bo wierzymy, że droga do lepszego samopoczucia powinna być dostępna dla każdego.